Tydzień Otwartej Nauki 2026 – Koszt Wiedzy (The Cost of Knowledge)
Termin: 19-25 października 2026 r. Miejsce: US, ZUT, PUM, PM
Program
19.10.2026 (poniedziałek)
Miejsce: Budynek Główny Politechniki Morskiej w Szczecinie (Wały Chrobrego 1-2, Sala Senatu, II piętro)
9:30-9:45 Otwarcie Prorektor ds. kształcenia i rozwoju dr inż. Izabela Bodus-Olkowska
9.50 – 10.35 dr inż. Paweł Prajzendanc: Prawdziwy koszt wiedzy: Niewidzialna praca recenzentów, etyka i wyzwania otwartej nauki.
Wystąpienie obnaża ukryte koszty współczesnego systemu publikacji naukowych, który w dużej mierze opiera się na nieodpłatnej, niezwykle obciążającej pracy recenzentów i redaktorów. Podczas prelekcji przyjrzymy się kulisom rygorystycznego procesu wydawniczego, analizując wyzwania związane z utrzymaniem standardów etycznych COPE, presją czasu oraz nowymi dylematami wokół wykorzystywania sztucznej inteligencji.
10.40 – 11.25 mgr Monika Mazurek: Znaczenie Open Access w dostępie do wiedzy
Prezentacja poświęcona będzie roli Open Access w zapewnianiu powszechnego dostępu do wiedzy oraz wyzwaniom związanym z jej otwartym udostępnianiem. Poruszymy kwestie kosztów wiedzy rozumianych nie tylko finansowo, ale także jako konieczność przestrzegania procedur, dbałości o jakość informacji, rzetelność naukową i etykę. Pokażemy, że otwarty dostęp do wiedzy wiąże się również z odpowiedzialnością za sposób jej tworzenia, weryfikowania i wykorzystywania.
11.30 – 11.45 Loteria z nagrodami (gadżety akademickie, bilety do kina)
11.45 Zakończenie święta na PM, następna część obchodów odbywa się na PUM
Miejsce: Biblioteka Główna Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie (Szczecin, Al. Powstańców Wielkopolskich 20, sala 16)
12.30 – 12.40 Powitanie uczestników
12.40 – 14.10 Seminarium mgr Kamila Kokot-Kanikuła: LeapSpace w pracy badawczej naukowca i studenta
Zapraszamy na seminarium poświęcone platformie LeapSpace, ekosystemowi AI od wydawnictwa Elsevier, który wspiera pracę naukową przez integrację pełnych tekstów publikacji z ScienceDirect, abstraktów z bazy Scopus oraz globalnej bazy grantów badawczych. Uczestnicy poznają możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji oraz dostępnych w LeapSpace narzędzi do ułatwienia i przyspieszenia wyszukiwania, analizy oraz syntezy informacji naukowej, które następnie zostaną wykorzystane do tworzenia własnych przeglądów literatury, porównywania wyników badań, analizy trendów naukowych oraz przygotowania publikacji w oparciu o recenzowane źródła. Omówione zostanie również stanowisko wydawnictwa Elsevier dotyczące etycznego i odpowiedzialnego wykorzystania AI w procesie tworzenia publikacji naukowych.
14.10 – 15.10 Pytania uczestników i indywidualne konsultacje dotyczące LeapSpace
20.10.2026 (wtorek)
Miejsce: Uniwersytet Szczeciński (Szczecin, ul. Mickiewicza 16a, Geocentrum, parter, sala 30a)
10.00 – 10.15 Powitanie uczestników, przedstawienie założeń, tego co się już działo i programu na kolejne dni.
10.15 – 11.00 Wykłady otwarte:
prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk, Instytut Literatury i Nowych Mediów US:
Od jałmużny do mecenatu państwowego. Pisarze, państwo i koszty kultury w Polsce lat dwudziestych XX wieku
Wystąpienie poświęcone zostanie egzystencjalnym, ekonomicznym i instytucjonalnym kosztom tworzenia literatury w Polsce w pierwszej dekadzie po odzyskaniu niepodległości. Zagadnienie zostanie omówione na przykładzie ówczesnych dyskusji pisarzy o niskich honorariach, prywatnej i publicznej filantropii literackiej, państwowych zapomogach, emeryturach twórczych oraz potrzebie trwałego mecenatu publicznego. Zwornikiem tych debat był projekt Polskiej Akademii Literatury, sformułowany przez Stefana Żeromskiego w 1918 r., a zrealizowany w 1933 r. przez rząd Janusza Jędrzejewicza. Stawiane wówczas pytanie: „kto płaci za kulturę?” prowadziło szybko do kolejnych: kto ma prawo decydować o podziale środków, według jakich kryteriów należy wspierać twórców i czy finansowanie publiczne wzmacnia ich niezależność, czy może tworzy nowe formy zależności? Wystąpienie popularyzuje wyniki badań prowadzonych w ramach grantu pt. „Inwentaryzacja i edycja źródeł prasowych do dziejów Polskiej Akademii Literatury” – projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w konkursie „Dziedzictwo narodowe” nr rej. NPRH/DN/SP/0065/2024/14.
Ireneusz Bojanowski, Biblioteka Główna US:
Umysł na licencji: koszt wiedzy w epoce AI
Wszyscy kochamy słowo „otwartość”. Otwarta nauka, otwarty dostęp, wiedza dla każdego. Brzmi pięknie. Tylko jakoś nie widać tłumów, które korzystają z tej wiedzy bez barier. Bo bariery są. Tylko inne. Nie karta wstępu do biblioteki, a karta kredytowa. Nie zakaz, a cena. Nie mur, a algorytm.AI miało być windą do wiedzy. Dla wielu stało się kolejnym piętrem, na które trzeba kupić bilet. Wielkie korporacje nie sprzedają wiedzy. Sprzedają możliwości. Wiedza to tylko koszt wejścia. I płacimy. Słono. Czasem pieniędzmi. Czasem danymi. Czasem uwagą. Czasem własną prywatnością. W tym wystąpieniu nie będę udawał, że wszystko jest darmowe. Zapytam wprost: ile naprawdę kosztuje wiedza w świecie AI, wielkich korporacji i możliwości dla wybranych? Czy otwarta nauka jest otwarta, czy tylko ładnie opakowana? I czy nie zbudowaliśmy właśnie najdroższego abonamentu XXI wieku — abonamentu na poznanie? To nie jest opowieść o tym, że AI jest złe. To opowieść o tym, kto na nim zarabia i kto za to płaci.
11.00 – 11.20 Loteria z nagrodami (gadżety akademickie, bilety do kina)
21.10.2026 (środa)
Miejsce: Biblioteka Główna ZUT w Szczecinie (ul. Ku Słońcu 140, czytelnia)
9.00 – 10.30 Warsztaty
mgr Anna Narloch, dr hab. inż. Marta Piątek-Hnat, mgr Justyna Skrodzka: Repozytoria publikacji i danych badawczych – zdeponuj, udostępnij, wykorzystaj
Warsztaty mają na celu praktyczne wprowadzenie uczestników w zasady korzystania z repozytoriów publikacji oraz repozytoriów danych badawczych. Uczestnicy poznają specyfikę obu typów repozytoriów, dowiedzą się, jakie materiały można w nich deponować oraz jak przygotować publikacje i dane badawcze do udostępnienia zgodnie z zasadami otwartej nauki. W części praktycznej uczestnicy przećwiczą wyszukiwanie publikacji i zbiorów danych, wybór odpowiedniego repozytorium, tworzenie metadanych, dobór licencji oraz określanie poziomu dostępu do zasobów. Zrealizują również przykładowy proces deponowania publikacji w Repozytorium Instytucjonalnym ZUT oraz zbioru danych badawczych w MOST Danych, funkcjonującym w ramach współpracy ZUT z Politechniką Gdańską. Szczególna uwaga zostanie poświęcona takim zagadnieniom jak DOI, ORCID, licencje, metadane, wersje publikacji, Warsztaty będą miały charakter interaktywny i zostaną oparte na rzeczywistych przykładach oraz dobrych praktykach. Po ich zakończeniu uczestnicy będą potrafili samodzielnie przygotować i zdeponować publikację oraz dane badawcze w odpowiednich repozytoriach.
Link do rejestracji: https://forms.gle/CUsiVnfmuwB4xfiZ8
Udział zakończony certyfikatem
Uwaga: Obowiązuje limit miejsc: 16 osób (prowadzona jest lista rezerwowa, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń). W przypadku rezygnacji z udziału prosimy o kontakt, aby umożliwić uczestnictwo osobie z listy rezerwowej
10.30 – 10.40 Powitanie uczestników przez prof. dr hab. inż. Karola Fijałkowskiego, prorektora ds. nauki i współpracy międzynarodowej ZUT w Szczecinie oraz Dyrekcję Biblioteki Głównej ZUT
10.40 – 11.40 Marcin Kapczyński: Potencjał otwartej nauki, szanse i zagrożenia z perspektywy Web of Science
Open Science zmienia sposób prowadzenia, udostępniania i oceniania badań, sprzyjając większej przejrzystości, współpracy i wpływowi społecznemu. W tej sesji przyjrzymy się kluczowym zasadom Otwartej Nauki i Otwartego Dostępu, przeanalizujemy aktualne trendy w komunikacji naukowej oraz omówimy możliwości i wyzwania, przed którymi stoją badacze, instytucje i decydenci. Wiarygodne narzędzia inteligencji badawczej, takie jak Web of Science mogą wspierać strategie Open Science, pomagając użytkownikom identyfikować wysokiej jakości treści otwartego dostępu, śledzić wpływ badań, odkrywać możliwości współpracy oraz poruszać się po zmieniającym się krajobrazie badawczym.
Link do rejestracji https://forms.gle/sXA4hXtTBhL1gPCa9
Udział zakończony certyfikatem
11.40 – 12.00 Loteria fantowa/przerwa kawowa – losowanie nagród wśród uczestników, w tym biletów do kina Helios oraz materiałów promocyjnych szczecińskich uczelni
12.00 – 13.00 Michał Tomczyk: Od kosztu do wartości: Praktyczne wykorzystanie platformy O’Reilly w pracy naukowej i dydaktyce
W kontekście dyskusji nad hasłem The Cost of Knowledge, wystąpienie przybliży rolę nowoczesnych platform edukacyjnych w optymalizacji kosztów dostępu do najnowszej wiedzy specjalistycznej. Uczestnicy poznają praktyczne możliwości platformy O’Reilly for Higher Education – od interaktywnych środowisk programistycznych, przez bogatą bibliotekę książek i kursów wideo, po narzędzia wspomagające codzienną pracę naukową, dydaktyczną oraz rozwój projektów badawczych.
Link do rejestracji: https://forms.gle/EnYumBHJo8G11iBX7
Udział zakończony certyfikatem